Ruptura misica i kako to PNF moze spreciti

Najčešći uzrok rupture mišića i kako PNF to sprečava

Šta se podrazumeva pod rupturom mišića?

Mišićna vlakna su sklona fiziološkom pucanju koje je neophodno za sintezu novih vlakana. Ovaj proces se naziva hipertrofija i predstavlja uvećanje mišične mase na račun prethodno popucalih miofibrila. Uzrok ovog fiziološkog procesa jeste trening visokog intenziteta, a simptomi se uglavnom javljaju jedan dan nakon treninga u vidu upale mišića. Ovaj proces je normalan i većina je već imala iskustva sa njim.

Nasuprot tome, ruptura mišića o kojoj ćemo pisati u ovom tekstu, predstavlja patološko pucanje njegovih vlakana. Najčešće je nazivaju sportskom povredom jer uglavnom nastaje u toku sportskih aktivnosti i veoma je retko da se dogodi u svakodnevnim radnjama. Rupture možemo podeliti na parcijalne (delimične) i totalne u zavisnosti od površine povrede mišića. One mogu biti:

  • Prvog stepena: blaga ruptura koju je lako prevideti jer je uglavnom zatvorena mišićnom ovojnicom
  • Drugog stepena: rascep mišićnih vlakana veličine do 2cm uz pojavu hematoma
  • Trećeg stepena: rascep mišićnih vlakana veličine preko 2cm uz pojavu masivnog hematoma

Koji su simptomi rupture mišića?

U trenutku pucanja mišićnih vlakana oseti se kratak, jak i probadajući bol koji se uglavnom pod adrenalinom u toku fizičke aktivnosti zanemari. Neretko se dešava i da se čuje neprijatan zvuk nalik pljesku dlanom o dlan. Ponekad, neposredno nakon rupture, okolni mišići mogu preuzeti ulogu oštećenog, tako da osoba nije ni svesna da je došlo do povrede. Nakon kratkog perioda, bol postaje sve jači i mišić gubi svoju funkciju. Svaki pokušaj njegove aktivacije, kao i dodir samog mišića je izuzetno bolan. Ruptura se može osetiti pod prstima, pojavljuje se otok, a može doći i do blagog udubljenja na mestu povrede.

Uspostavljanje dijagnoze

Simptomi koje smo naveli, vidljiv hematom i slabost mišića su već dovoljni znaci za uspostavljanje dijagnoze rupture mišića, ali i pored toga se preporučuju odredjeni testovi za procenu stepena povrede i ultrazvuk mekog tkiva koji će definitivno potvrditi o čemu se radi. Dijagnozu uspostavlja doktor specijalista – fizijatar, ili u nekim slučajevima ortoped. Od testova koji mogu doprineti dijagnostikovanju, najčešći je Tomsonov test koji se primenjuje kada se sumnja na rupturu Ahilove tetive. Osoba leži na stomaku, a fizijatar vrši pritisak na mišiće lista kako bi isprovocirao pokret ekstenzije stopala. Ukoliko se taj pokret ne ostvari, može se reći da je došlo do rupture.

Kako nastaje ruptura?

Uzroci koji dovode do pucanja mišića su brojni. Zamor mišića, nedovoljna priprema i zagrevanje, nedovoljno odmora, loš program treninga, loša ishrana, manjak vode i minerala, itd. Sve su ovo stavke koje pri naglim pokretima, direktnom udarcu, oštroj promeni pravca kretanja ili naglom istegnuću mišića dovode do povrede.

Suština je da ruptura nastaje delovanjem odredjene sile koja prevazilazi aktivnu i pasivnu komponentu mišića. Aktivna komponenta mišića se javlja samo u aktivnom stanju i ona direktno predstavlja kontrakciju, dok pasivna komponenta potiče od svojstva vezivno-potpornog tkiva koje se opire prekomernom izduživanju.

Aktivna komponenta ima uticaj u nastanku rupture u dva slučaja: kada je mišić previše skraćen i kada je mišić previše izdužen. U prvom slučaju, problem predstavlja prevelika površina kontakta izmedju kontraktilnih elemenata što dovodi do njihovog deformisanja i nepovoljnih uslova za kontrakciju. U drugom slučaju, problem predstavlja suviše mala površina kontakta izmedju miofilamenata, što je opet uslov za nepovoljnu kontrakciju i eventualno pucanje mišića.

Pasivna komponenta se javlja samo pri većim dužinama mišića. Pri maksimalnim dužinama može biti znatno veća i od aktivne komponente, što u nekim slučajevima može da dovede do oštećenja mišićnih vlakana ili tetiva.

Lečenje rupture

Prvih nedelju dana nakon povrede se savetuje mirovanje, hladjenje i podizanje oštećene regije iznad nivoa srca kako bi se smanjio otok. Nakon toga se počinje najpre sa fizikalnom, a potom i sa kineziterapijom. Od metoda fizikalne terapije najčešće se primenjuje: terapija laserom, elektroterapija, ultrazvučna terapija, magnetna terapija, kao i neke metode specifičnih aparata: Indiba, TECAR, Regenex,… Kada fizioterapeut i fizijatar ustanove da je vreme za to, počinje se sa vežbama jačanja i istezanja mišića i vežbama koordinacije i motorike. Ovaj deo oporavka je izuzetno važan jer direktno utiče na vraćanje funkcionalnosti mišića. Period oporavka je vrlo individualan, ali uglavnom traje od četiri do osam nedelja.

Prevencija povrede i uloga PNF istezanja

Kako bi sprečili nastanak rupture, moramo se ravnomerno posvetiti mnogim faktorima. Pre svega neophodna je pravilna ishrana, dovoljan unos vode, hranljivih materija, naročito proteina koji izgradjuju mišićno tkivo, hrane bogate magnezijumom, kalcijumom, kolagenom i vitaminima.

Plan i program treninga je takodje od velikog značaja. U početku trenažnog procesa treba pažnju usmeriti ka podizanju nervne aktivacije mišića, a tek nakon toga se fokusirati na ostale komponente mišićnog tkiva. Pored ovoga, od velikog je značaja faza akumulacije vezivnog tkiva. Ni jedno mišićno vlakno nije dužine celog mišića, već se impuls prenosi preko vezivnog tkiva sa jednog, na drugi kraj mišića. Takodje, vezivno tkivo ima tendenciju da se suprotstavi pasivnom istezanju mišića i obezbedi raspored delovanja sila tako da se smanjuje mogućnost povrede na minimum. Iz tih razloga je veoma važno posvetiti pažnju na plan i program treninga.

Važno je da se telo zagreje pred bilo kakvu fizičku aktivnost, kao i da se nakon iste mišići istegnu. Proprioceptivna neuromuskularna fascilitacija (PNF) se ističe kao veoma bitna metoda u očuvanju dužine mišićnog vretena. Ona teži ka pomeranju granica pasivne komponente, odnosno povećava amplitude izduženja mišića tako što odlaže pojavu pasivne insuficijencije tj. osećaja zategnutosti. Kod nas, u StretchWell Centru, možete i sami da isprobate kako ova pojava funkcioniše i da se uverite u njenu delotvornost. Svako odlaganje pojave zatezanja se radi u fiziološkim granicama uz kontrolisane manipulacije naših Stretch Terapeuta.

 

Sava, Stretch Terapeut